Książka "Dawno temu w Karpatach. Rzecz o polskiej nafcie" z tekstem Leszeka Mazana, prezentuje historię ludzi związanych z wydobyciem ropy naftowej, oraz archiwalne fotografie pochodzące z lat 1853-1939. Album został wydany w 2005 roku, z okazji 150 rocznicy wynalazku destylacji ropy naftowej i zapoczątkowania światowego przemysłu naftowego przez Ignacego Łukasiewicza.
Światowe statystyki wydobycia ropy naftowej już od kilkudziesięciulat nie uwzględniają terenów dzisiejszej Polski. W świadomości powojennych pokoleń Polaków prawie całkowicie nieobecny jest fakty że światowa historia przemysłu naftowego rozpoczęła się właśnie na naszych ziemiach, w Karpatach. Ze przeprowadzona przez Polaka, Ignacego Łukasiewicza, destylacja "oleju skalnego" dała ongi światło milionom ludzi. Ze pierwsza, skonstruowana polskimi rękami lampa naftowa zapłonęła nad rzeką Pełtwią, w polskim wtedy Lwowie. Ze przed niespełna stu laty z okolic zagarniętych wtedy przez Austrię, polskich miast Borysławia i Drohobycza, pochodziło 5 procent światowego wydobycia ropy...
No cóż. Było - nie ma. Coraz bardziej nie ma. Odchodzą ostatni pamiętający tamte czasy/ tamten boom naftowy, tamtą Bóbrkę, Krosno, Borysław czy Drohobycz. W matkę-ziemię coraz głębiej zapadają się ruiny starych szybów, destylarni, rafinerii, zbiorników, bocznic kolejowych. Znikają z karpackiego pejzażu wraz z cmentarzykami i mogiłami nafciarzy - tych sławnych i zamożnych/ i tych wprawni ej władających młotkiem czy świdrem niż piórem - na które zresztą nie zawsze ich było stać.
Giną ślady, znika pamięć, odchodzi legenda. Polski przemysł naftowy nie miał szczęścia ani do wielkiej literatury, ani do filmu czy sceny. Nic doczekał się - w przeciwieństwie do polskiego Manchesteru" czyli bawełnianej Łodzi — ani zainteresowania literackiego noblisty - Władysława Reymonta ani filmowego portretu późniejszego laureata Oscara - Andrzeja Wajdy. Dziwne to, bardzo dziwne i niesprawiedliwe, zważywszy niezwykłą, drapieżną dramaturgię, tempo i klimat zaskakujących wydarzeń w tym zapomnianym kiedyś od Boga i ludzi spokojnym zakątku Karpat.
Zostały pożółkłe fotografie i wycinki starych gazet. Zostały wspomnienia i pamiętniki - pisane sercem i najczęściej z wilgotnymi oczami. To wszystko wykorzystaliśmy przy komponowaniu tej książki, pochylając się nad nimi dłużej i uważniej niż nad uczonymi księgami pełnymi statystyk i technicznych opisów. Wszystko po to, by złożyć hołd karpackiej legendzie. Wspaniałej/ odchodzącej niesprawiedliwie i niesłusznie w mrok zapomnienia legendzie wspaniałych ludzi polskiej nafty.
Poszukiwania Nafty i Gazu, Kraków
Dawno temu w Karpatach. Rzecz o polskiej nafcie. Album fotografii z lat 1853-1939 / A long time ago in the Carpathians. An account of the Polish petroleum. A photo album 1853-1939
- Tekst: Leszek Mazan
- Przekład na język angielski: Piotr Krasnopolski, Martin Cahn
- Wybór i układ fotografii: Jolanta Wójcik, Stefan Zbadyński
- Redakcja: Jolanta Wójcik,
- Reprodukcje fotografii: Sfefan Zbadyński
- Konsultacja historyczna: prof. dr inż. Ryszard Wolwowicz
- Projekt, opracowanie graficzne/ rekonstrukcje fotografii: Jerzy M. Zieliński
- Korekta: Barbara Wyrzycka
- Wydawca: Poszukiwania Nafty i Gazu
- Rok wydania: 2005
- ISBN: 83-923184-0-4
- Ilość stron: 324
- Wymiary: 327x287mm
- Oprawa: twarda
- Język: polski, angielski
- Wydanie: pierwsze
Fotografie zamieszczone w książce pochodzą ze zbiorów: Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach, Muzeum Okręgowego w Krośnie, Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie, Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, Archiwum Państwowego w Krakowie, Muzeum Historycznego we Lwowie, Miejskiego Muzeum Historyczno Krajoznawczego w Borysławiu, Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce, Zakładu im. Ossolińskich we Wrocławiu oraz wielu zbiorów prywatnych.