Książka "Poza kadrem. Fotografia w Lublinie w latach 1839-1939" to kolejny 84 numer czasopisma "Scriptores" będący kompleksowyą opowieścią o historii lubelskiej fotografii, zawiera przekrojowe artykuły oraz bogatą ikonografię Lublina do 1939 roku. Książka została wydana w 2019 roku, przez Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN".
Autorki i autorzy tekstów zamieszczonych na ponad 500 stronach publikacji przyjrzeli się historii lubelskiej fotografii, począwszy od jej początków w latach 40. XIX wieku aż do 1939 roku. Ta opowieść ma formę linearną - chronologicznie odtwarza dzieje lubelskiej fotografii ale jest to także opowieść o ludziach, bez których fotografia nie dotarłaby do Lublina. W publikacji można odnaleźć m.in. biogramy Wandy Chicińskiej i Wiktorii Sierocińskiej, Adolfa Benniego i Uriasza Szeftela, Edwarda Hartwiga i Stefana Kiełszni. Ważną częścią publikacji są teksty dotyczące zdjęć Lublina znajdujących się w zbiorach instytucji gromadzących materiały archiwalne m.in. w zasobach Muzeum Lubelskiego, Biblioteki Uniwersyteckiej KUL, czy też Muzeum Historii Fotografii im. W. Rzewuskiego w Krakowie. Na publikację składa się też ponad 450 fotografii, wiele z nich nie była wcześniej publikowana.
Za moment wynalezienia fotografii przyjmuje się 1839 rok, w którym Louis Daguerre ogłosił wynalazek dagerotypii. Odkrycie to, oparte w dużej mierze na prowadzonych wcześniej badaniach Josepha Niecephore’a Niepce’a, zakończyło wieloletnie poszukiwania skutecznej metody, pozwalającej na utrwalenie obrazu powstałego w camera obscura.
Dagerotypia umożliwiała uzyskanie trwałego obrazu na kosztownej płytce srebrnej lub posrebrzanej miedzianej, powlekanej światłoczułym materiałem (jodkiem lub bromkiem srebra). Obraz dagerotypowy powsta
wał od razu w pozytywie i nie dawał się powielać, co czyniło go unikatowym i dodatkowo wpływało na jego wysoką cenę. Był dostępny tylko dla elit, co znacznie zawężało rynek zbytu. Dagerotypowanie było zyskownym zajęciem, a fakt, iż dagerotypia nie została opatentowana, dał możliwość zarobkowania wszystkim zainteresowanym.
Większość pierwszych dagerotypi stów nie prowadziła stacjonarnej działalności. Podróżowali po świecie, zatrzymując się w większych miastach, gdzie przez kilka dni lub tygodni świadczyli usługi miejscowej ludności. Szybko więc ta nowa metoda, choć dość skomplikowana, rozprzestrzeni ła się po całej Europie, a chociaż kosztowna, pokusa posiadania własnej podobizny zatrzymanej w czasie była tak wielka, że dagerotypiści nie mogli narzekać na brak klienteli.
Zapotrzebowanie na prywatne wizerunki sprawiło, że to właśnie portret fotograficzny - alternatywa dla równie kosztownego lecz znacznie bardziej czasochłonnego portretu malarskiego - całkowicie zdominował
pierwsze lata fotografii. (...)
Małgorzata Karwicka
Poza Kadrem. Fotografia w Lublinie w latach 1839-1939
- Pomysłodawca: Tomasz Pietrasiewicz
- Autorki i Autorzy tekstów: Małgorzata Bielecka-Hołda, Kamila Dworniczak, Agnieszka Dybek, Marcin Fedorowicz, Krzysztof Janus, Jadwiga Jaźwierska, Małgorzata Karwicka, Anna Kiszka, Aneta Kopczacka, Dominika
- Majuk, Anna Oleszek, Magdalena Piwowarska, Marcin Skrzypek, Agnieszka Wiśniewska, Joanna Zętar
- Recenzenci: prof. dr hab. Lechosław Lameński, dr Przemysław Wiatr
- Redakcja: Monika Śliwińska
- Redakcja merytoryczna: Kamila Dworniczak
- Korekta: Teresa Markowska
- Wybór materiałów ikonograficznych (z wyjątkiem rozdziału Kolekcje lubelskie): Joanna Zętar
- Redaktor prowadząca: Joanna Zętar
- Współpraca redaktorska: Karolina Kryczka-Kowalska, Agnieszka Wiśniewska
- Indeks osób: Tunio Rogowski
- Projekt graficzny i skład: Piotr Brania
- Projekt okładki: Patryk Pawłowski
- Mapa zakładów fotograficznych: Patryk Pawłowski
- Seria wydawnicza: Scriptores, nr 48
- Wydawca: Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN"
- Rok wydania: 2019
- ISSN: 1644-9444
- Ilość stron: 520
- Wymiary: 175x245mm
- Oprawa: twarda
- Język: polski
- Wydanie: pierwsze
Scriptores to czasopismo wydawane od 1993 roku, przez Ośrodka "Brama Grodzka – Teatr NN" w Lublinie, którego tematyka pisma obraca się wokół samorządności, mediów i edukacji. Publikuje artykuły z zakresu historii, literatury i kultury. Poszczególne numery mają charakter tematyczny.
Publikacja dostępna jest również w postaci cyfrowej jako plik PDF.