Książka "Mapa polskiej fotografii awangardowej w świetle archiwum Jerzego Lewczyńskiego" której autorką jest Weronika Kobylińska-Bunsch. Książka została wydana w 2017 roku, przez Fundację Res Publica Multiethnic.
Innowacyjna strategia Jerzego Lewczyńskiego (1924-2014) dotyka tak aktualnych kwestii jak kruchość materialnych nośników pamięci społecznej, które, choć balsamują czas, same pozostają nietrwałe. Kluczowe u Lewczyńskiego zainteresowanie przeszłością zaowocowało zachowywaniem przez niego śladów współczesnych mu dziejów polskiej fotografii. Integralną częścią jego performatywnego archiwum stały się wyjątkowe rękopisy (np. znanego teoretyka J. Garzteckiego), korespondencja (m.in. z wybitnym krytykiem J. Buszą) czy druki ulotne (np. bezprecedensowy mailart grupy Permafo). W bogatej, nieopisanej dotąd spuściźnie po Lewczyńskim są świadectwa jego znajomości z najważniejszymi dla polskiej kultury indywidualnościami twórczymi (np. z fotografami, takimi jak Z. Beksiński, E. Hartwig, Z. Dłubak czy Z. Rydet). Wyjątkowość zbioru zabytków po Lewczyńskim wynika nie tylko z niepowtarzalności poszczególnych obiektów wchodzących w jego skład, ale przede wszystkim ma on wartość jako pewien zespół, gdzie znaczące są powiązania między kolejnymi elementami. Całościowe spojrzenie na te unikatowe zabytki umożliwia z kolei rekonstrukcję skomplikowanej sieci artystycznych zależności, które w literaturze przedmiotu pozostają wciąż obszarem pełnym niewiadomych. Materiał ten stał się więc tematem godnym opracowania w ramach Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Niniejsze opracowanie, powstałe w wyniku stypendium, ukazuje mapę świata polskiej fotografii w latach 1950-1970. Zostały na niej zaznaczone wektory ilustrujące zainicjowane przez Lewczyńskiego trasy przepływu inspiracji i wiedzy pomiędzy Gliwicami a np. Warszawą, Poznaniem, Krakowem czy Sanokiem. Projekt doprowadził do reorientacji perspektywy historiograficznej: ośrodek z pozoru peryferyjny, jakim były rodzinne Gliwice Lewczyńskiego, jawi się tutaj jako źródło, z którego biorą swój początek związki szczególne dla historii całej dyscypliny. (…)
"Zbierać fotografie - to zbierać świat" - te słowa, zapisane piórem jednej z najwybitniejszych amerykańskich eseistek i teoretyczek, Susan Sontag, wciąż pozostają aktualne. Przytoczone z lat siedemdziesiątych XX wieku sformułowanie wydaje się bowiem stanowić niezwykle trafną diagnozę przepełnionej zdjęciami współczesnej ikonosfery. Odnieść je możemy zarówno do obszaru fotografii reportażowej, wernakularnej3 (amatorskiej, prywatnej, rodzinnej), ale też twórczości powstałej z myślą o stworzeniu pewnej - jak ujęła to wybitna polska filozof Maria Gołaszewska - "sytuacji estetycznej”. Konkretyzacją myśli Sontag, do dziś nie tracącą na oryginalności, pozostaje wypracowana już w latach sześćdziesiątych XX wieku strategia „archeologii fotografii" Jerzego Lewczyńskiego (1924-2014). Artysta ten, który jeszcze za życia zapisał się na kartach polskiej historii fotografii jako postać wyjątkowa, jest znany z tego, iż włączał do swych projektów materiały cudzego autorstwa. Wykorzystywał zdjęcia znalezione na strychach, śmietnikach czy przekazane w podarunku od kolegów. Cały koncept jego metody opierał się na przywracaniu odrzuconych mikro-historii, ukrytych w tym co anonimowe, niepotrzebne, zapomniane czy wręcz wydobyte z popielniczki na Dworcu Centralnym. Postawę Lewczyńskiego i jego stosunek do tego typu materiałów najlepiej oddaje deklaracja samego twórcy zawarta w jego swoistym artystycznym credo:
"Te stare zniszczone fotografie stały się dla mnie źródłem wielu ciekawych doznań i odkryć. Działania nazwane «Archeologią fotografii» pozwoliły mi poszerzyć daleko oddziaływanie obrazu fotograficznego i stworzyć instrument badania przeszłości." (…)
Mapa polskiej fotografii awangardowej w świetle archiwum Jerzego Lewczyńskiego
- Autorka: Weronika Kobylińska-Bunsch
- Redakcja: Weronika Kobylińska-Bunsch
- Recenzent: dr Krystyna Gutowska
- Projekt okładki: Kolaż fotografii Jerzego Lewczyńskiego
- Wydawca: Fundacja Res Publica Multiethnica
- Rok wydania: 2017
- ISBN: 978-83-948352-1-7
- Ilość stron: 116
- Wymiary: 210x297mm
- Oprawa: miękka
- Język: polski
- Wydanie: pierwsze
Weronika Kobylińska-Bunsch historyczka sztuki, w praktyce przede wszystkim historyczka fotografii, badająca relacje między fotografią a malarstwem i filmem. Absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim i studium Związku Polskich Artystów Fotografików. Odbyła staże w polskich (Centrum Sztuki Współczesnej, Muzeum Pałac w Wilanowie, Polska Agencja Prasowa) i zagranicznych (Bodemuseum w Berlinie) instytucjach kultury. Prowadzi zajęcia dla studentów w IHS UW z zakresu historii fotografii oraz bierze udział w projekcie badawczym dr hab. Gabrieli Świtek Historia wystaw w Zachęcie - Centralnym Biurze Wystaw Artystycznych w latach 1949-1970, opracowując archiwalia związane z historią polskiej fotografii. Od 2021 roku jest związana z Państwową Wyższą Szkołą Filmową, Telewizyjną i Teatralną im. Leona Schillera w Łodzi. Zastępczyni redaktorki naczelnej dwujęzycznego czasopisma naukowego "Dagerotyp. Studia z Historii i Teorii Fotografii" i koordynatorka polskiego satelity międzynarodowej sieci badawczej Ars Graphica. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie opieki nad zabytkami (2017).
Opracowanie zrealizowane w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Książka dostępna jest bezpłatnie w wersji elektronicznej PDF.
