Album "Światło Gdyni. Fotografie Bolesławy i Edmunda Zdanowskich 1945-1970" to niezwykła podróż przez powojenną Gdynię, zachowaną w unikatowych kadrach autorstwa małżeństwa Bolesławy i Edmunda Zdanowskich. Katalog towarzyszy wystawie, która prezentuje dorobek organizatorów Liceum Fotografiki Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, którą przekształcono w Dział Fotograficzny w państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Gdyni Orłowie. Książka została wydana w 2025 roku przez Muzeum Miasta Gdyni w ramach obchodów 100-lecia nadania Gdyni praw miejskich.
Działalność artystyczna i pedagogiczna Bolesławy i Edmunda Zdanowskich zajmuje znaczące miejsce w historii polskiej fotografii XX wieku, ze szcze-gólnym uwzględnieniem procesów instytucjonalizacji edukacji fotograficznej po 1945 roku. Ich twórczość, sytuowana w obrębie tzw. wileńskiej szkoły fotografii, pozostaje przykładem konsekwentnego rozwoju klasycznych konwencji fotograficznych, przy jednoczesnym otwarciu na funkcje dokumen-tacyjne i społeczne medium. (...)
Analiza dorobku Zdanowskich pozwala uchwycić istotne procesy w rozwoju fotografii artystycznej i dokumentalnej w Polsce: od kontynuacji przedwojennego modelu fotografii bułhakowskiej, przez próby adaptacji medium do nowych realiów społeczno-politycznych po 1945 roku, aż po kształtowa-nie kolektywów twórczych i wypracowanie dydaktycznych ram kształcenia fotografów. Ich konsekwentna działalność wpisuje się w szersze zjawiska europejskiej historii fotografii, stanowiąc ważny przykład dialogu między tradycją piktorializmu a potrzebą wypracowania modelu fotografii zaangażowanej społecznie i edukacyjnie. Dzięki ich konsekwencji i pasji foto-grafia na Wybrzeżu zyskała solidne fundamenty artystyczne i edukacyjne, które inspirują kolejne pokolenia. I choć ich prace warto rozpatrywać także w kontekście indywidualności twórczej, to Zdanowscy pozostają z pewnością nie tylko świadkami swojej epoki, lecz także przewodnikami, którzy otworzyli drogę ku przyszłości fotografii w Polsce, z solidną podstawą warsztatową i poetyckim duchem szukania nowych form. Warto pamiętać o ich wrażliwości artystycznej i poczuciu misji społecznego zaangażowania fotografii, które inicjowali od lat trzydziestych XX wieku. (...)
Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka
Światło Gdyni. Fotografie Bolesławy i Edmunda Zdanowskich 1945-1970 / The Light of Gdynia. Photographs by Boleslawa Zdanowska and Edmund Zdanowski 1945-1970
- Autorzy: Dariusz Małszycki, Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka, Leszek Żurek
- Redakcja: Agnieszka Kochanowska, Ewa Siwek
- Tłumaczenie: Anna Moroz
- Korekta tekstów angielskich: Colin Phillips
- Projekt graficzny i skład: Kalina Możdżyńska
- Wydawca: Muzeum Miasta Gdyni
- Rok wydania: 2025
- ISBN: 978-83-969321-6-7
- Ilość stron: 192
- Wymiary: 210x297mm + karton
- Oprawa: miękka
Język: polski, angielski - Wydanie: pierwsze
Edmund Zdanowski pochodził z Wilna, gdzie się urodził i wychował. Był uczniem słynnego fotografika Jana Bułhaka, w którego zakładzie pracował i terminował. Bułhak zwany "ojcem" polskiej fotografiki ojczystej, miał duży wpływ na twórczość obojga Zdanowskich, którzy należeli do kierowanego przez niego Fotoklubu Wileńskiego. Jeszcze przed wojną Zdanowski pełnił funkcję instruktora w Zakładzie Fotografii Artystycznej Uniwersytetu im. Stefana Batorego. Od 1934 roku wraz z żoną prowadził w Wilnie własny zakład fotograficzny, który został spalony w 1944 w czasie walk o miasto. W 1937 roku Edmund i Bolesława Zdanowscy zostali członkami Fotoklubu Polskiego. Edmund wstąpił do wojska, gdzie pracował w Wytwórni Filmowej I Armii Wojska Polskiego. W 1945 roku zamieszkali w Gdyni, gdzie pracowali w Liceum Sztuk Plastycznych TUR w Gdyni-Orłowie w Dziale Fotografii Artystycznej. Przez 25 lat pracy zawodowej Zdanowscy wykształcili około 500 uczniów - późniejszych artystów fotografików, operatorów telewizji i filmu, pedagogów fotografii. W 1947 roku Edmund został współzałożycielem Gdańskiego Towarzystwa Fotograficznego, którego oboje zostali członkami. W 1949 roku małżeństwo zostało przyjęte w poczet członków Związku Polskich Artystów Fotografików, po latach Edmundowi Zdanowskiemu nadano tam godność Członka Honorowego ZPAF. Byli autorami i współautorami wielu wystaw fotograficznych; indywidualnych i zbiorowych, krajowych i międzynarodowych. Wiele projektów realizowali wspólnie, dlatego swoje prace opatrywali niejednokrotnie wspólnym podpisem, traktując je jako efekt zespołowej twórczości, szczególnie uwzględniając tematy związane z miastem, w którym się po wojnie osiedlili. Fotografie Zdanowskich znajdują się w zbiorach Litewskiego Muzeum Malarstwa, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum Narodowego im. M.K. Čiurlionisa w Kownie, Muzeum Miasta Gdyni.
