Album "Powroty. Z archiwum Pawła Pierścińskiego" prezentuje nieznane dotąd zdjęcia wybitnego fotografa, twórcy Kieleckiej Szkoły Krajobrazu. Książka została wydana w 2025 roku, przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki.
Publikacja stanowi efekt wieloletnich prac nad archiwum artysty. Zdjęciom towarzyszą teksty autorstwa Filipa Springera, Agnieszki Kowalskiej i Adama Robińskiego oraz autorek publikacji - Katarzyny Sagatowskiej i Moniki Szewczyk-Wittek.
Ich tematem jest przede wszystkim świętokrzyska sceneria. Lasy, pola, łąki i wyrastające wśród nich miasta. Pierściński wędruje poza utartymi szlakami, w miejsca mniej dostępne, ukryte, zapomniane. Uważnie się im przygląda. Powraca. Rejestruje detale i przemiany.
W obiektywie autora pejzaż, klasyczny gatunek, nabiera głębi dokumentalnej i społecznej. Dotyka takich problemów jak los małych miast, industrializacja i jej konsekwencje, przemiany w krajobrazie. To szczególnie ważny głos w dyskusjach o wyzwaniach współczesnego świata, w których zastanawiamy się nad współistnieniem potrzeb człowieka i przyrody, zachowywaniem lokalnych tożsamości oraz ochroną środowiska.
Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki po raz pierwszy prezentuje twórczość Pawła Pierścińskiego w formie książki fotograficznej będącej kontynuacją zainteresowań zapoczątkowanych jeszcze w 2019 roku. Wówczas to z naszej inicjatywy, w ramach projektu Transformacja, w Instytucie Dizajnu w Kielcach odbyła się wystawa Mity postępu kuratorowana przez Ewę Tatar. Ekspozycja koncentrowała się na modernizacji, przemianach społecznych i ich śladach w przestrzeni - tematach, które Pierściński niezmiennie dokumentował przez dekady swojej pracy. Spośród tysięcy kadrów, tworzonych z niezwykłą precyzją i fotograficznym kunsztem, wybraliśmy wówczas te, które najpełniej oddają charakter zmian zachodzących w krajobrazie, środowisku i codziennym życiu.
Tematem przewodnim twórczości Pawła Pierścińskiego jest pejzaż - klasyczny gatunek w sztuce, który w interpretacji tego fotografika zyskuje głębię dokumentalną i społeczną. Od 14. roku życia Pierściński konsekwentnie rejestruje otaczającą go rzeczywistość, ucząc się rzemiosła w ciemni i przeprowadzając eksperymenty formalne. W wieku 24 lat, już jako inżynier budownictwa, porzuca perspektywę pracy w zawodzie na rzecz fotografii - wówczas jeszcze postrzeganej głów-nie jako hobby, a nie jako pełnoprawne medium artystyczne. Posługuje się technikami zaczerpniętymi zarówno z tradycji piktorializmu, jak i z nowoczesnej awangardy - stosuje izohelię, montaż, sięga po język sztuki konceptualnej. Fotografia staje się dla niego narzędziem analizy przemian - krajobrazowych, społecznych, politycznych. Wystawy i publikacje, które współtworzy, dotykają tematów dziedzictwa, tożsamości lokalnej i relacji między człowiekiem a przestrzenią. Swoją uwagę skupia na dwóch równoległych porządkach: krajobrazu naturalnego oraz krajobrazu epoki industrializacji i urbanizacji. Nieodłączną częścią obu tych światów jest człowiek. Pierściński, jako współtwórca kieleckiej szkoły krajobrazu, opowiada o terenach, z którymi jest głęboko związany - o Ponidziu, ziemi kieleckiej, Staropolskim Okręgu Przemysłowym. Terminologia, po jaką sięga, nadając tytuły cyklom fotograficznym, odsyła do różnych porządków - geograficznego, politycznego. (...)
Kacper Kępiński
Powroty. Z archiwum Pawła Pierścińskiego / Revisiting. From Paweł Pierściński's Archive
- Koncepcja i wybór zdjęć: Katarzyna Sagatowska, Monika Szewczyk-Wittek
- Teksty: Agnieszka Kowalska, Adam Robiński, Katarzyna Sagatowska, Filip Springer, Monika Szewczyk-Wittek
- Tłumaczenie : Krzysztof Kowalczyk
- Redakcja tekstów: Lidia Jakubiec (PL), Nicholas Hodge (EN)
- Digitalizacja i przygotowanie zdjęć do druku: Tomasz Kubaczyk
- Projekt graficzny i skład: Anna Nałęcka-Milach
- Redaktorki prowadzące: Karolina Andrzejewska-Batko, Katarzyna Kucharczuk
- Wydawca: Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
- Rok wydania: 2025
- ISBN: 978-83-972374-3-8
- Ilość stron: 180
- Wymiary: 185x303mm
- Oprawa: twarda
- Język: polski, angielski
- Wydanie: pierwsze
Paweł Pierściński (1938-2017) fotograf, publicysta, krytyk i teoretyk fotografii, działacz społeczny, regionalista, organizator ruchu fotograficznego pejzażystów polskich, komisarz ogólnopolskich wystaw fotografii krajobrazowej, redaktor i współautor między innymi almanachów fotograficznych: "Mistrzowie Polskiego Pejzażu" (2000) oraz "Kielecka Szkoła Krajobrazu" (2002). Twórca kierunku artystycznego pod nazwą Kielecka Szkoła Krajobrazu. Fotografował od 1952 roku, debiut wystawienniczy - 1955. Był członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików (od 1964), Członkiem Honorowym ZPAF (od 1982), Honorowym Prezesem Okręgu Świętokrzyskiego ZPAF w Kielcach (od 1985), członkiem honorowym wielu stowarzyszeń fotograficznych w Polsce. Był autorem ponad 250 wystaw indywidualnych, ponad 600 razy eksponował fotografie na wystawach w kraju i za granicą, otrzymał liczne medale, nagrody i dyplomy. Fotografie artysty znajdują się w kolekcjach prywatnych oraz w zbiorach muzealnych. Za twórczość fotograficzną oraz za społeczną działalność organizacyjną Paweł Pierściński otrzymał liczne odznaczenia państwowe, m.in. : Krzyż Oficerski oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, srebrną odznakę "Gloria Artis" oraz honorowe odznaczenia Międzynarodowej Federacji Sztuki Fotograficznej (FIAP) w Genewie. Największy zbiór fotografii Pawła Pierścińskiego, z których większość przekazał w darze, znajduje się w kolekcji fotografii Biura Wystaw Artystycznych w Kielcach - jego rodzinnym mieście. Zmarł 22 maja 2017 r. w Kielcach. 12 stycznia 2018 r. miasto Kielce uhonorowało Artystę, odsłaniając Jego popiersie z brązu w Alei Sław XX wieku na Skwerze Szarych Szeregów.
Książka została dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.