Jolanta Rycerska, Andrzej Grudzień - Axis Mundi i święte gaje

Ośrodek Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej w Kielcach zaprasza 7 sierpnia 2026 roku, o godz. 17.00 na wernisaż wystawy fotografii Jolanty Rycerskiej i Andrzeja Grudnia "Axis Mundi i święte gaje" zorganizowanej w ramach drugiej edycji FotoSabatu Kielce 2026. Wystawa potrwa 22 sierpnia 2026 roku.

Tytułowe Axis Mundi to odniesienie do historycznej ponad kulturowej idei osi kosmicznej przechodzącej przez środek trójdzielnego świata, łączącej jego górną i dolną część. Centrum świata to człowiek i stworzona przez niego cywilizacja i kultura. Świat dolny, czyli to co w ziemi, cała przeszłość i śmierć, ale także nowe, kiełkujące życie. Świat górny to niebiosa, życiodajne słońce, domena boskiej wszechmocy i wiedzy. Ludzką tęsknotą jest łączyć przeciwległe bieguny, sięgać po ich zasoby, wzmacniać siebie poprzez szacunek do przodków i nieustanne sięganie ku ideałom. Ideę Axis Mundi przedstawiano w pionowej figurze drzewa, góry, drabiny czy słupa bądź okrągłej formy słońca, koła życia, mistycznego ośrodka zawierającego przeszłość, teraźniejszość i przyszłość.

W historii naszych przodków naturalnymi miejscami sakralnymi były święte gaje, pełniące rolę świątyń i miejsc pamięci o zmarłych. Potęga starych drzew dawała natchnienie do modlitw i obrzędów, budowania duchowej wspólnoty i wspólnej pamięci. Materialnymi narzędziami kultu była także woda, drewno i kamienie, a obserwacja przyrody i szacunek dla jej praw definiowały i wyznaczały granice ludzkiego świata — podlegającego siłom żywiołów przyrody (świat dolny) i nieuchronnościom losu (świat górny) Pamięć o miejscach mocy przetrwała, przynajmniej w części. Czakramy, kamienne kręgi, wały kultowe, kurhany, święte drzewa, góry i źródła nie zniknęły ze świadomości lokalnych ludności. Tęsknota za duchowością i szukanie jej w kontakcie z realnym światem, którego jesteśmy cząstką — okazała się silniejsza niż historycznie mogło się wydawać. Rozwój cywilizacyjny, nowe ideologie, zmiany społeczne i religijne nie zmieniły tego, jak potężny wpływ na ludzką świadomość mają siły natury. Niniejsza wystawa fotografii, instalacji i fotoobiektów w symboliczny sposób przypomina, jak ważne jest miejsce styku między ulokowanym w szacunku do przyrody światem wartości naszych przodków, a tęsknotami i potrzebami duchowymi współczesnych pokoleń.

Jolanta Rycerska doktor sztuki na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, absolwentka studiów magisterskich na Wydziale Filozofii KUL, a także Europejskiej Akademii Fotografii i Studium Fotografii. Pracuje na stanowisku kuratora w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki oraz jako wykładowczyni akademicka. Autorka ponad trzydziestu wystaw indywidualnych (m.in. Poetyka trwania, Skóry, Sąsiedzi, Mozaiki, Iluminacje, Silentium, Bajki niczyje, Polisemia znaczeń, Brzydkie miejsca) oraz ponad siedemdziesięciu zbiorowych. Od 2016 roku członkini Rady Programowej Galerii Kordegarda. W latach 2011-23 pełniła funkcję prezeski Związku Polskich Artystów Fotografików. Wieloletnia kurator wystaw w warszawskich galeriach, m.in. w: Galerii Kordegarda, Starej Galerii, Galerii Obok i Galerii Jabłkowskich. Jurorka ponad trzydziestu konkursów fotograficznych i kilkunastu przeglądów portfolio. W 2014 roku otrzymała nagrodę specjalną MKIDN za osiągnięcia artystyczne na polu fotografii. Dwukrotna stypendystka MKIDN w dziedzinie sztuk wizualnych w 2016 i 2019 roku.

Andrzej Grudzień jego prace można scharakteryzować jako transgresyjne poszukiwania w fotografii. Absolwent Warszawskiej Szkoły Filmowej. Stypendysta Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego. Wykładowca, organizator licznych warsztatów z fotografii tradycyjnej i cyfrowej. Specjalizuje się w fotografii analogowej, ciemni negatywowo-pozytywowej oraz artystycznych manipulacjach obrazu łączących różne techniki. Ekspert techniczny i kolekcjoner sprzętu fotograficznego. Kurator wystaw. Razem z Jolantą Rycerską prowadzi profesjonalną szkołę fotograficzną Studium Sztuki. W latach 2020-23 był dyrektorem Studium Fotografii Związku Polskich Artystów Fotografików. Pracuje na Wydziale Architektury Wnętrz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Gościnnie prowadził warsztaty w Warszawskiej Szkole Filmowej. Vloger, twórca cyklu rozmów „Fotoforma Live – Z pasji do fotografii – rozmowy Andrzeja Grudnia”oraz kanału YouTube „Gandalf fotografii”. Aktywnie prezentuje swoje prace na wystawach indywidualnych oraz zbiorowych w Polsce i za granicą.

Jolanta Rycerska, Andrzej Grudzień - Axis Mundi i święte gaje

Lokalizacja: