Monografia "Józef Makal. Fotoreporter" której autorem jest dr. Kamil Myszkowski, powstała przy okazji wystawy "Józef Makal. Cztery dekady, jedno spojrzenie" prezentowanej w Muzeum Śląskim w Katowicach. Książka stanowi pierwszą próbę opracowania twórczości fotograficznej Józefa Makala (1927-2021), fotoreportera który był przez niemal trzy dekady związany z "Dziennikiem Zachodnim". Album został wydany w 2026 roku, przez Muzeum Śląskie.
Wydawnictwo otwiera wywiad z autorem, dzięki któremu jego głos wybrzmiewa nie tylko w reprodukowanych zdjęciach. Ujęcie postaci zostało uzupełnione refleksją nad specyfiką "Dziennika Zachodniego" oraz próbą przybliżenia charakteru pracy reporterskiej w regionie, tak aby osoby sięgające po publikację mogły lepiej zrozumieć realia i wymagania związane z zawodem fotoreportera. Część albumowa to bogaty zbiór reprodukcji fotografii Makala z lat 1955-1995, a zarazem obszerna analiza jego twórczości.
Niniejsza publikacja stanowi pierwszą próbę monograficzne-go opracowania twórczości fotograficznej Józefa Makala (1927-2021) - fotoreportera przez wiele lat związanego zawodowo z prasą codzienną na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Mimo istotnej roli, jaką odegrał w historii polskiej i śląskiej fotografii prasowej, a także wieloletniego dokumentowania wydarzeń i przemian zachodzących w regionie, jego dorobek nie doczekał się dotąd pełnego opracowania, podobnego do tych, które powstały w odniesieniu do innych śląskich reporterów. Warto przywołać w tym kontekście publikację autorstwa Danuty Kowalik-Dury poświęconą Stanisławowi Jakubowskiemu", towarzyszącą wystawie Siła dokumentu. Stanisław Jakubowski. Fotografia, prezentowanej w Muzeum Śląskim na przełomie 2014 i 2015 roku. Innym ważnym opracowaniem dorobku śląskiego fotoreportera był al-bum autorstwa Jacka Mastalerza, zawierający analizę fotografii oraz reprodukcje prac Kazimierza Seko, wydany w 2017 roku przez Muzeum Historii Katowic. Istotny wkład w badania nad środowiskiem śląskich fotoreporterów wniosły również pionierskie prace Arkadiusza Goli. Ich efektem była publikacja Poziom na dwa łamy. Śląska fotografia prasowa w "Trybunie Robotniczej" i „Dzienniku Zachodnim". 1960-19893, która pozwala lepiej zrozumieć specyfikę regionalnego rynku medialnego oraz funkcjonowanie związanych z nim fotografów. (…)
Kamil Myszkowski - fragment wstępu - Między fotografiami
Ta książka nie powstała wyłącznie z potrzeby opisania twórczości Józefa Makała. Jest efektem wieloletnich spotkań, rozmów i autentycznej fascynacji Kamila Myszkowskiego człowiekiem, który przez dziesięciolecia fotografował Górnośląsko-Zagłębiowską aglomerację i jej mieszkańców. Autor prowadzi czytelnika nie tylko przez historię niezwykłego fotoreportera, ale także przez własną drogę odkrywania jego spuścizny. To opowieść o pamięci, zaufaniu i sile fotografii, do której warto wracać.
Arkadiusz Gola
Józef Makal. Fotoreporter / Józef Makal. Photojournalist
- Tekst i koncepcja merytoryczna publikacji: dr Kamil Myszkowski
- Reprodukcje: Sonia Szeląg
- Projekt graficzny i skład: Ludwika Mach
- Redakcja: Sara Nowicka
- Korekta: Anna Mrowiec
- Współpraca: Bernadeta Stalmach, dr Grzegorz Sztoler, Natalia Zaporowska
- Recenzja naukowa: dr hab. Barbara Kita, prof. UŚ, dr hab. Wojciech Sternak
- Tłumaczenie: Karol Waniek
- Wydawca: Muzeum Śląskie w Katowicach
- Rok wydania: 2026
- ISBN: 978-83-65945-58-7
- Ilość stron: 420
- Wymiary: 210x257mm
- Oprawa: twarda
- Język: polski, angielski
- Wydanie: pierwsze
Józef Makal (1927-2021) - polski fotoreporter, jeden z najważniejszych dokumentalistów życia Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego w drugiej połowie XX wieku. Przez niemal trzy dekady związany z redakcją "Dziennika Zachodniego", rejestrował przemiany społeczne, gospodarcze i polityczne regionu. Jego dorobek, obejmujący fotografie z lat 1955-1995, wykracza jednak poza prasową kronikę wydarzeń. W centrum zainteresowania Makala pozostawał człowiek: robotnik, przechodzień, dziecko bawiące się na podwórku, uczestnik oficjalnej uroczystości. Fotografował ulice, place, osiedla i zakłady przemysłowe, z uwagą wychwytując drobne gesty oraz ulotne sytuacje. Łączył reporterski refleks z wrażliwością na codzienność i relacje międzyludzkie. Z tego względu bywa określany mianem "śląskiego Cartiera-Bressona". Jego zdjęcia stanowią dziś zarówno cenne świadectwo historyczne, jak i samodzielne wypowiedzi artystyczne. Przez lata znaczna część spuścizny fotografa pozostawała rozproszona. Dzięki staraniom rodziny odnaleziono tysiące negatywów i diapozytywów, które trafiły do Muzeum Śląskiego w Katowicach.
Kamil Myszkowski - Doktor nauk humanistycznych z zakresu nauk o kulturze. Artysta fotografik, twórca instalacji i wideo, kolekcjoner fotografii i starych negatywów, kurator wystaw fotograficznych i historycznych, animator życia kulturalnego. Członek Związku Polskich Artystów Fotografików Okręg Śląski. Członek Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Stypendysta Prezydenta Miasta Sosnowca w Dziedzinie Kultury w 2020 roku. Na co dzień pracuje jako wykładowca w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Uczestniczy w działaniach międzynarodowego kolektywu "Grupa 999". Autorskie wystawy to między innymi: "Alter ego", "Miłośnik patrzenia", "Papierowe krajobrazy", 'Album do negatywów", "Obrazy metafor" z Krzysztofem Szlapą, "Rozpad Odbicia" z Krzysztofem Palińskim, "Trzecie oko", "Krótka opowieść o taśmie filmowej", "Nie jestem tą samą rzeką", "Fotosynteza", "Odwrócona Biblioteka", "W przeczekaniu", Projekt "Twarzysze". Jest także uczestnikiem wystaw zbiorowych. Jego prace znajdują się w zbiorach instytucji i kolekcjach prywatnych.
