Jeleniogórskie Centrum Kultury zaprasza 3 lipca 2026 roku, o godz. 17.00 do Galerii Korytarz w Jeleniej Górze na wernisaż wystawy fotografii Jakuba Byrczka "Pustka. Umiejętności". Wystawa potrwa do 8 września 2026 roku. Wstęp wolny.
W swojej powszechnej, współczesnej formie fotografia bywa aktem drapieżnym – próbą pochwycenia, zawłaszczenia i skonsumowania momentu. W twórczości Jakuba Byrczka, artysty o kilkudzisięcioletnim, dojrzałym stażu twórczym, medium to odsłania jednak swoje zupełnie inne, pierwotne oblicze. Staje się formą medytacji. Fotografia jest tutaj dosłownie ćwiczeniem duchowym.
Tytułowa „Pustka” nie oznacza jakiegoś braku czy porzucenia. Wzorowana na tradycji filozofii Wschodu - bliskiej sercu artysty – pustka jest stanem najwyższej potencjalności. To przestrzeń oczyszczona z szumu, przymusu interpretacji, gotowa na przyjęcie rzeczywistości taką, jaka ona jest. Medytacyjny charakter tej fotografii manifestuje się w samym procesie: od bezgłośnego wyczekiwania na światło, przez oddech zsynchronizowany z otwarciem migawki, aż po misterium ciemni, gdzie w absolutnej ciszy, za sprawą niemal alchemicznej praktyki, na powierzchni papieru powoli wyłania się obraz. Aparat fotograficzny w rękach Byrczka nie jest narzędziem rejestracji, lecz filtrem obecności. To zapis spotkania człowieka z uniwersum, w którym fotograf znika, ustępując miejsca samemu światu.
W historii kultury i teorii przestrzeni wykształciły się dwie fundamentalne postawy wobec otoczenia: flâneur oraz wędrowiec (Wanderer). Pierwszy to dziecko nowoczesnego miasta. Porusza się w gęstwinie ludzkich spraw, pośród architektury, witryn i zaułków. Jest czujnym, zdystansowanym obserwatorem miejskiego teatru, dekodującym ślady obecności człowieka, historię zapisaną w murach i ulotną poetykę codzienności. Z kolei drugi wybiera bezdroża, naturę, przestrzeń kosmiczną i monumentalną. Szuka wzniosłości tam, gdzie czas mierzy się cyklami pór roku, a nie wskazówkami zegara. Wędrowiec doświadcza samotności, która nie izoluje, lecz jednoczy go z rytmem przyrody. Fotografia tradycyjnie dzieliła te postawy na ujęcia miejskie oraz fotografię krajobrazową. Jakub Byrczek udowadnia jednak, że ten podział ma charakter wyłącznie powierzchniowy. Interesują go bowiem zarówno przestrzenie zurbanizowane, jak i te wolne od człowieka. Zaprezentowana w Galerii „Korytarz” wystawa jest dowodem na to, że w osobie Jakuba Byrczka obie te postawy odnajdują rzadką, organiczną syntezę. Artysta porusza się po świecie z wrażliwością, która znosi dychotomię między kulturą a naturą.
Kiedy fotografuje przestrzeń naznaczoną obecnością człowieka, czyni to z dystansem i czułością flâneura, lecz geometryczny ład miejskich struktur, trud pracy i ślady ludzkich dłoni traktuje jak formy geologiczne czy też zbiór plam. Z kolei gdy kieruje obiektyw ku naturze, nie szuka w niej taniego sentymentalizmu. Patrzy na las, wodę czy kamień z precyzją kronikarza, dostrzegając w nich misterne pismo, analogiczne do znaków pozostawionych przez człowieka. Prezentowane na wystawie prace - od klasycznych odbitek srebrowych, przez wielki format i surowe stykówki, aż po szlachetne, historyczne techniki alternatywne - stanowią manifest i esencję ruchu slow photography. W świecie zdominowanym przez cyfrową nadprodukcję natychmiastowych, efemerycznych obrazów, Byrczek proponuje radykalny powrót do materialności i czasu. Fotografia otworkowa, którą się posługuje, wymaga wszak rezygnacji z pośpiechu – tu czas naświetlania nie jest ułamkiem sekundy, lecz długim trwaniem, podczas którego rzeczywistość dosłownie „wgryza się” w emulsję.
Prace Jakuba Byrczka wymagają od widza zmiany nawyków percepcyjnych. Nie da się ich „skonsumować” wzrokiem w biegu. Są one zaproszeniem do powolnej, intymnej kontemplacji. Artysta poprzez swoją wierność tradycyjnemu rzemiosłu składa głęboki hołd samemu medium fotograficznemu - jego fizyczności, chemicznemu zapachowi, fakturowości papieru. Każda odbitka niesie w sobie ciężar godzin spędzonych w ciemni, ciężar skupienia i fizycznej pracy rąk mistrza. Natomiast ekspozycja w specyficznej, linearnej przestrzeni Galerii „Korytarz” oraz forma towarzyszącego jej katalogu, stają się tym samym drogą wędrowca. Idąc nią, widz zaproszony jest do zwolnienia kroku, wyciszenia wewnętrznego dialogu i wejścia w rezonans z tą niezwykłą lekcją uważności. To fotografia, która nie krzyczy - ona szepcze, a w jej ciszy kryje się najpełniejsze zrozumienie świata.
dr Kamil Myszkowski - Instytut Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Jakub Byrczek urodził się w 1946 roku w Jaworznie. Ukończył studia na Politechnice Śląskiej w Gliwicach. Fotografią zajmuje się od drugiej połowy lat 60. Od 1983r. jest członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. Prezes Zarządu Okręgu Śląskiego ZPAF. Doktor habilitowany sztuk filmowych i fotografii. Wykłada fotografię na Wydziale Radia i TV Uniwersytetu Śląskiego. Autor kilkunastu wystaw indywidualnych, brał udział w wielu wystawach w kraju i za granicą. Przez wiele lat kierował galerią fotografii "Pusta" w Górnośląskim Centrum Kultury w Katowicach, obecnie przeniesioną do Jaworzna jako „Pusta – c.d.” Współautor idei prezentacji fotografii stykowej "Kontakty", które w kilku edycjach pokazane zostały we wszystkich ważniejszych galeriach fotografii w Polsce. Przez wiele lat brał udział w imprezach, plenerach i wystawach związanych z Biennale Fotografii Górskiejj w Jeleniej Górze. Jego fotografie znajdują się m. in. w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze oraz w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.
Jakub Byrczek - Pustka. Umiejętności
Miejsce wystawy: Galeria Korytarz
Adres: Bankowa 28/30 : Jelenia Góra
Lokalizacja:
