Jan Bułhak (1876-1950)

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

 Wybrany obrazNestor fotografiki polskiej, twórca fotografii krajoznawczej, autor, publicysta i działacz społeczny, dokumentalista. Legenda polskiej fotografii. Bułhaka nazywa się "ojcem polskiej fotografii" ze względu na bardzo rozległe działania. Wykonał bardzo dużo zdjęć, to także pisał, uczył oraz aktywizował i scalał środowisko fotograficzne właściwie w całej Polsce. Był pierwszym twórcą, który tak wielowymiarowo widział fotografię i któremu tak zależało na wydobyciu jej z niszy "rzemiosła".

 
      
ul. Św. Ignacego, Wilno, 1917 fot. Jan Bułhak
 

Urodził się 6 października 1876 roku w Ostaszynie pod Nowogródkiem. Był nie tylko fotografem, ale także teoretykiem fotografii, krytykiem i publicystą, określanym mianem ojca polskiej fotografii . Reprezentował fotografię piktorialną, tę wywodzącą się z malarstwa, będąc przeciwnikiem nowej fotografii i fotografii awangardowej.


Katedra fot. Jan Bułhak
 

Pracę fotograficzną rozpoczął około 1905 roku. Od 1912 roku pobierał nauki w drezdeńskiej pracowni znanego fotografa Hugo Erfhurtha. Jak sam o sobie pisał "otworzyłem w Wilnie pracownie fotografii artystycznej i pod kierunkiem prof. Ferdynanda Ruszczyca zająłem sie inwentaryzacją fotograficzną zabytków architektonicznych wileńskich, rozszerzając stopniowo jej zasięg na dzielnice sąsiednie, a w końcu na cała Polskę" Dwuletni pobyt w ówczesnym centrum przemysłu fotograficznego zaowocował ugruntowaniem wiedzy technicznej, mistrzostwem warsztatowym oraz znajomością kierunków estetycznych sztuki fotograficznej tamtych czasów. Wtedy to za swych patronów artystycznych przyjął przedstawicieli środowiska paryskiego: Konstantego Puyo, Leonarda Missone i Roberta de la Sizeranne. W latach 1912-1919 zajmował się fotografią  dokumentacjną architektury Wilna, następnie innych polskich miast, między innymi Warszawy i Lublina. Wykonane zdjęcia nie miały jednak charakteru obrazów czysto dokumentalnych, inwentaryzacyjnych. Tworzył dokument w artystycznym kształcie, piktorialny, malarski, niekiedy zaś świadomie zbliżający się do kategorii obrazu abstrakcyjnego. Wydał 158 albumów pod wspólną nazwą Polska w obrazach fotograficznych Jana Bułhaka . W 1936 roku na zlecenie Oddziału Sztuki przy Śląskim Urzędzie Wojewódzkim oraz Wojewódzkiej Komisji Turystycznej, Bułhak podjął się realizacji ponad stu "obrazów fotograficznych" propagujących różne regiony Ziemi Śląskiej. W latach 1919-1939 zajmował się pracą pedagogiczną. Był kierownikiem Zakładu Fotografii Artystycznej przy Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. W latach dwudziestych organizował życie fotograficznego w Polsce, między innymi był współzałożycielem i prezesem Fotoklubu Wileńskiego i Fotoklubu Polskiego, a po II Wojnie Światowej, w 1947 roku, Związku Polskich Artystów Fotografów, który od 1952 roku istnieje pod nazwą Związku Polskich Artystów Fotografików.


fot. Jan Bułhak
 

Jan Bułhak tworzył pejzaże, wizerunki obiektów architektury, portrety, między innymi wykonywał portrety chłopów, w czym kontynuował tradycję dziewiętnastowiecznej fotografii zakładowej. Na temat twórczości fotograficznej pisał: "Ideału szukamy w malarstwie, a wzorców w grafice."


fot. Jan Bułhak
 

Większość artystycznej i dokumentalnej spuścizny Bułhaka (krajobrazy, zabytki architektury, portrety) uległa zniszczeniu podczas II wojny światowej. Od lat trzydziestych będąc wielkim patriotą, walczył o upowszechnienie idei fotografii ojczystej, która miała akcentować polskość.


Legitymacja Nr 001 Bułhak Jan

"Miłość jest najważniejszą sprawą żywota.
Ze stosunku bez miłosnego w strefie duchowej
nie urodzi się nic żywego ani pięknego.
Trzeźwy rozum i ścisłość obliczenia nie wystarczą tam,
gdzie trzeba patrzeć, czuć i trudzić się sercem."

Jan Bułhak

Jan Bułhak wywarł znaczny wpływ na rozwój fotografii w Polsce okresu międzywojennego i powojennego. Był autorem licznych artykułów i książek z zakresu estetyki i techniki fotografii oraz fotografii krajoznawczej. Wydał książki: Fotografika (1930), Kraj lat dziecinnych (1933), Technika bromowa (1933), Bromografika (1936), Estetyka światła (1936) i, pośmiertnie, w 1951 roku, Fotografia ojczysta. W tej ostatniej zawiera ideę tej fotografii. Pisze w niej: W przeciwieństwie do dawnego krajoznawstwa (…) fotografia ojczysta rozszerza krąg zainteresowania na wszystkie plastycznie uchwytne przejawy bytu ludzkiego i odtwarza nie tylko relikty przeszłości i zjawiska przyrody, lecz całe współczesne życie człowieka, ziemi i kraju ojczystego.


fot. Jan Bułhak
 

Po II wojnie światowej z pasją kontynuował dzieło artystycznej dokumentacji kraju, między innymi fotografował zniszczoną Warszawę i tzw. ziemie odzyskane (m.in. Wrocław). Wziął  także udział w wystawie Nowoczesna Fotografika Polska, w 1948 roku; gdzie pokazał abstrakcje fotograficzne

fot. Jan Bułhak
 
Prace Jana Bułhaka można ogladać w zbiorach wielu muzeów miedzy innymi: Biblioteki Narodowej, Muzeum Historii Fotografii w Krakow, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, w zbiorach Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu, Zameku Królewskim na Wawelu, Związeku Polskich Artystów Fotografików

Prace w zbiorach zagranicznych:
Lietuvos Dailes Muziejus, Vilnius / Litewskie Muzeum Sztuk Pięknych w Wilnie, Litwa
Nacionalinis M.K. Čiurlionio Dailés Muziejus, Kaunas, Lietuva / Narodowe Muzeum Sztuk Pięknych M.K. Čiurlionisa w Kownie, Litwa
Staatliche Museen zu Berlin, Kunstbibliothek, BRD / Państwowe Muzea w Berlinie, Biblioteka Dzieł Sztuki, RFN
Vilniaus Dailés Akademija, Vilnius, Lietuva  / Akademia Sztuk Pięknych w Wilnie, Litwa.

Kto z nas nie widział zdjęć Jana Bułhaka? Jego okiem widzianego Wilna, Wileńszczyzny, ziem Litwy i Białorusi? Kto nie podziwiał piękna ujęć i gry światłocienia na jego fotogramach? Kogo nie wzruszyły zdjęcia często już nieistniejących pięknych kościołów, pałaców? Ludzi i zdarzeń o znaczeniu historycznym i codziennego życia utrwalonego w jego obiektywie? I chwała mu za to!  

fot. Jan Bułhak
 

Jan Bułhak zmarł 4 lutego 1950 roku w Giżycku podczas ostatniej swojej wyprawy po kraju z aparatem fotograficznym. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.


 * Portret - Jan Bułhak fot. B. J. Dorys
© 2007 - 2017 foto-info.pl All Rights Reserved.

Please publish modules in offcanvas position.